Preparatning savdo nomi

Pentoksifillin

 

Ta’sir etuvchi modda

Pentoksifillin

 

Chiqarilish shakli

Inyeksiya uchun eritma

 

Farmakoterapevtik guruhi

Periferik qon aylanishi buzilishlarinin davolash uchun vositalar.

 

Farmakologik xususiyatlari

Pentoksifillin metilksantinning hosilasidir. Pentoksifillinning ta’sir mexanizminin fosfodiesterazani susayishi va qon tomirlarining silliq mushak hujayralarida, qon hujayralarida, shuningdek boshqa to’qima va a’zolarida tsAMF ni to’planishi bilan bog’laydilar. Pentoksifillin trombotsitlar va eritritsitlarning agregasiyasini tormozlaydi, ularning egiluvchanligini oshiradi, qon plazmasida fibrinogenning oshgan konsentrasiyasini kamaytiradi va fibrinolizni kuchaytiradi, bu qonning qovushqoqligini kamaytiradi va uning reologik xususiyatlarini yaxshilaydi. Bundan tashwqari, pentoksifillin kuchsiz miotrop qon tomirlarinin kengaytiruvchi ta’sirni chaqiradi, tomirlarning umumiy periferik qarshiligini biroz kamaytiradi va musbat inotrop ta’sirga ega. Pentoksifillinni qo’llash natijasida eng yuqori darajada oyoqlarda, MNTda, o’rtacha darajada – buyraklarda mikrosirkulyasiya va to’qimalarni kislorod bilan ta’minlanishini yaxshilanadi. Preparat koronar tomirlarni biroz kengaytiradi.   

 

Farmakokinetikasi

Asosoiy farmakologik faol metabolite 1-(5-gidroksigeksil)-3, 7-dimetilksantin (metabolit I) qon plazmasida o’zgarmagan moddaning konsentrasiyasidan 2 marta ortiq konsentrasiyada aniqlanadi va u bilan qaytar biokimyoviy muvozanat holatida bo’ladi. Shuning uchun pentoksifillin va uning metabolitini faol bir butun sifatida qaralishi mumkin.
Pentoksifillinning yarimchiqarilishi davri 1,6 soatni tashkil qiladi. Pentoksifillin to’liq metabolizmga uchraydi, 90%dan ortig’I kon’yugasiyalanmagan suvda eruvchan qutblangan metabolitlari ko’rinishida buyraklar orqali chiqariladi. Dozaning 4%dan kamrog’I ahlat bilan chiqariladi. Buyraklar faoliyatining og’ir buzilishlari bo’lgan bemorlarda metabolitlarining chiqarilishi sekinlashgan. Jigar faoliyatinin buzilishi bo’lgan bemorlarda pentoksifillinning yarimchiqarilishi davrini uzayishi aniqlangan.

 

Qo‘llanilishi

Aterosklerotik ensefalopatiya, ishemik serebal insult; dissirkulyator ensefalopatiya, periferik qon aylanishini ateroskleroz, qandli diabet (shu jumladan diabetic angiopatiya), yallig’lanish bilan bog’liq buzilishlari; to’qimalarda, venalarni shikastlanishi yoki mikrosirkulyatsiyani buzilishi (posttromboflebitik sindrom, trofik yaralar, gangrene, muzlash) bilan bog’liq trofik buzilishlar, obliterasiyalovchi andarteriit, anginoneyropatiya (Reyno kasalligi), ko’zlarda qon aylanishini buzilishi (o’tkir, nim o’tkir, ko’zning to’r pardasi va tomirli pardalarida qon aylanishini surunkali yetishmovchiligi); eshitishni pasayishi bilan kechuvchi ichki quloqning faoliyatini tomir genezli buzilishi.

 

Qo’llash usuli va dozalari

Vena ichiga infuziyalar preparatni parenteral yuborishning eng samarali shaklidir, ular yaxshi oz’lashtiriladi. Dozalash tartibi shifokor tomonidan belgilanadi va qon aylanishining buzilishlarini og’irlik darajasi, tana vazni va davolashni o’zlashtirilishiga bog’liq. Infuzinyani, faqat agarda eritma tiniq bo’lsagina o’tkazish mumkin.
Kattalarga quyidagi davolash sxemalari tavsiya qilinadi:
Vena ichiga infuziya 100-600 mg pentoksifillinni 100-500 ml Ringer eritmasi, 0,9% natrit xloridi eritmasi yoki 5% glyukoza etirmasida sutkada 1-2 marta o’tkaziladi. Vena ichiga tomchilab yuboriladigan infuziyaning davomiyligi 60-360 minutni tashkil qiladi, ya’ni 100 mg pentoksifillinni yuborilishi kamida 60 minut davom etishi kerak. Infuziya, maksimal sutkalik doza (infusion va peroral) 1200 mg ni tashkil qilishini hisobga olib, pentoksifillinni – (400mg), peroral qabul qilish bilan to’ldirilishi mumkin.
Patsientning og’ir ahvolida (ayniqsa doimiy og’riqda, gangrenada ytoki trofik yaralarda) preparatning infuziyasini 24 soat davomida o’tkazish mumkin, bunday yuborish sxemasida dozanin 0,6 mg/kg/soat hisobidan belgilanadi. Tana vazni 70 kg bo’lgan bemor uchun bunday yo’l bilan hisoblangan sutkalik doza 1000 mg ni, tana vazni 80 kg bo’lgan patsient uchun 1150 mg ni tashkil qiladi.
Patsientning tana vaznidan qat’iy nazar maksimal sutkalik doza 1200 mg ni tashkil qiladi.
Infusion eritmaning hajmi yo’ldos kasalliklarni, bemorning holatini hisobga olib shaxsiy ravishda belgilanadi va sutkada o’rtacha 1-1,5 l ni tashkil qiladi.
3. Ayrim  hollarda preparat 5ml (100mg) dan vena ichiga inyeksiya yo’li bilan qo’llanadi. Inyeksiyani asta-sekin, 5 minut davomida, patsient – yotgan holatida bajariladi.
Keksa yoshdagi bemorlar. Keksa yoshdagi patsient uchun dozani tog’rilashning zarurati yo’q. parenteral davolash kursining davomiyligi davolash o’tkazayotgan shifokor tomonidan belgilanadi.
Bemor holati yaxshilanganidan keyin, preparatning tabletka shaklini qo’llab davolashni davom ettirish tavsiya qilingan.

 

Nojo’ya ta’sirlari

Organizming ayrim tizimlari bo’yicha nojo’ya reaksiyalarni paydo bo’lish tez-tezligi quyidigicha:
Yurak-tomir tizimi tomonidan: kam taxikardiya; tez-tez emas – periferik shishlar, yuzni qizarishi yoki qizib ketish qissi (quyilishlar), juda kam – ko’krakda odatdagi bo’lmagan og’riq, arterial gipotenziya, hansirash, aritmiya, yurak urushi.
Qon va limfatik tizim tomonidan: yakka holatlar – trombotsitopeniya va trombotsitopenik purpura, leykopeniya, pantsitopeniya (u o’lim bilan yakunlanishi mumkin) protrombin vaqtini uzayishi, gipofibrinogenemiya, anemiya, aplastik anemiya, qon ketishlari (masalan, teri, shilliq qavatlar, me’da, ichak, burun qon tomirlaridan).
Nerv tizmim tomonidan: kam-bosh og’rig’I, bosh aylanishi, aseptic meningit (yuqori dozalari qo’llanganda); yakka holatlarni – qo’llarni qaltirashi, uyqusizlik, qo’zg’alish, xavotirlik, qo’rquv hissi, hushni yo’qotish, uyquni buzilishi, gallyutsinatsiyalar, ko’z oldini qorong’ilashishi, qo’l-oyoqlarni uvishishi, gipergidroz, tirishishlar, paresteziyalar.
Sezgi a’zolari tomonidan: ko’rishni buzilishi, skotoma, ko’z yoshini oqishi, konyunktivitlar, quloqlarda og’riq, migren, to’r pardaga qon quyilishi, to’r pardani ko’chishi.
Me’da-ichak yo’llari tomonidan: tez-tez me’da-ichak buzilishlari, me’daga bosim hissi, uni to’lib ketish hissi, diareya; tez-tez emas – ko’ngil aynishi, qusish (shu jumladan bir necha marta), meteorizm, epigastral og’riqlar, anoreksiya, ichak ataniyasi, qabziyatlar, tomoqni qurishi, chanqoqlik.
Metabolizm tomonidan: juda kam – gipoglikemiya, gipokaliemiya.
Immun tizimi tomonidan: yakka hollari – allergic reaksiyalar ( shoikkacha rivojlanuvchi anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar, angionevrotik shish, bronxospazm, terini qizarishi, qichishish, toshmalar, ehsakemi). Toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi), Stivens-Djonson sindromi.
Gepatobiliar tizim tominidan: juda kam – jigar ichki xolestazi, jigar fermentlari faolligini oshishi, xolesistitni zo’rayishi, xolestatik gepatit.
Teri va teri osti kletchatkasi tomonidan: juda kam – kuchli terlash, yuz va ko’krak qafasining yuqori qismini qizarishi, shishlar, makulopapulyoz toshma, tirnoqlarning yuqori sinuvchanligi.
Yuborish joyidagi o’zgarishlar: yuborish joyida og’riq, giperemiya, shish, toshma.
Boshqalar: ta’mni buzilishi, so’lakni kuchli ajralishi, lanjlik, tomoqda/bo’yinda og’riq, laringit, burunni bitishi, tana vaznini oshishi/kamayishi, etni uvishishi, qizish hissi, isitma, gipertermik sindrom.
Laboratoriya ko’rsatkichlari: jigar transaminazalari (ALT, AST, LDG) va ishqoriy fosfatazaning faolligini oshishi.
Nojo’ya reaksiyalarining ko’pchiligi doza bilan bog’liq. Ularni, dozani kamaytirib, minimumga yetkazish yoki umuman yo’l qo’ymaslik mumkin.
Agarda og’ir nojo’ya reaksiyalar kuzatilsa, davolashni to’xtashish kerak.

 

Qo’llash mumkin bo’lmagan holatlar

Pentoksifillinga, preparatning boshqa komponentlariga yoki teofillin, kofein, xolin teofillinati, aminofillin yoki teobromin kabi metilksantin guruhining boshqa preparatlariga yuqori sezuvchanlik;

massiv qon ketishlari (qon ketishini kuchayish xavfi);

ko’zning to’r pardasiga, miyaga qon quyilishlar; agarda pentoksifillin bilan davolanish vaqtida ko’zning to’r pardasiga, miyaga qon quyilishi yuz bersa, dori vositasini qo’llashni darhol to’xtatish kerak;

gemorragik diatez;

o’tkir miokard infarkti;

jigar yoki buyrak yetishmovchiligi;

me’da yarasi va/yoki ichak yaralari;

porfiriya;

homiladorlik va emizish davri;

bolalik yoshi.

 

Dorilarning o’zaro ta’siri

Pentoksifillin va antigipetenziv preparatlarni (xususan, angiotenzinga aylantiruvchi ferment ingibitorlarini) bir vaqtda qo’llash, oxirgilarning ta’sirini kuchaytiradi, shuning uchun gipotenziv preparatlarni dozasini muvofiq to’g’rilash talab qilinadi.
Antikoagulyantlar, qon koagulyatsiyasini kamaytiruvchi preparatlar. Pentoksifillin va qon koagulyatsiyasini kamaytiruvchi preparatlarni bir vaqtda qabul qilish qon ketish ehtimolini oshiradi, shuning uchun protrombin vaqtini tez-tez nazorat qilib turish kerak. Pentoksifillin buyurilganida yoki dozalash o’zgartirilganida, bu bemorlar antikoagulyant faollikni nazoratini o’tkazish tavsiya qilinadi.
Simetidin. Simetidinni bir vaqtda yuborilganda qon zardobida pentoksifillinnning konsentratsiyasini ahamiyatli oshishi yuz beradi. Pentoksifillinning dozasini oshirib yuborilishi belgilarini paydo bo’lishini diqqat bilan kuzatish kerak.
H2-retseptorlarining boshqa antagonistlari (famotidin, ranitidine va nizatidin) pentoksifillinning metabolizmiga ancha kam ta’sir qiladi.
Teofillin. Pentoksifillin va teofillinni bir vaqtda yuborilishi qon zardobida teofillinnning konsentratsiyasini oshishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun qon zardobida teofillinning konsentratsiyasini kuzatib turish, zarurati bo’lganida esa – uning dozasini kamaytirish kerak.
Ketolorak, meloksikam. Pentoksifillin va ketorolakni bir vaqtda qo’llanishi protrombin vaqtini oshishigaolib kelishi va qon ketish xavfini oshirishi mumkin. Qon ketish xavfi, shuningdek pentoksifillin va meloksikam bir vaqtda qo’llaganda oshishi mumkin. Shuning uchun bu preparatlar bilan bir vaqtda davolanish tavsiya qilinmaydi.
Siprofloksatsin. Siprofloksatsin jigarda pentoksfillinning metabolizmini tormozlaydi, shuning uchun pentoksifillin va siprofloksatsinni bir vaqtda qo’llash qon zardobida pentoksifillinning konsentratsiyasini oshishiga olib kelishi mumkin.
Pentoksifillin va siprofloksatsin bilan bir vaqtda davolash zarurati tug’ilganida pentoksifillinning dozasini ikki martaga kamaytirish tavsiya qilinadi.
Insulin va peroral diabetga qarshi preparatlar. Pentoksifillinning vena ichiga yuboriladigan katta dozalari insulin va peroral diabetga qarshi prepartalarning gipoglikemik samaralarini kuchaytirishi mumkin, shuning uchun insulin yoki gipoglemik prepartning dozasini muvofiq to’grilash kerak.
Nitratlar. Pentoksifillin nitratlarning ta’sirini kuchaytiradi.
Eritromitsin. Pentoksifillin va eritromitsinning o’zari ta’siri bo’lishi mumkinligi to’g’risida ma’lumotlar yo’q. biroq pentoksifillin va eritromitsin birga qo’llanganida eritromitsinning plazmadagi darajasini oshishi zaharli reraksiyalarni namoyon bo’lishi bilan qayd etiladi.

 

Maxsus ko’rsatmalar

Prepartni homiladorlik yoki emizish davrida qo’llash mumkin emas.
Preparatni bolalrda qo’llash tajribasi yo’q.
Anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalarning rivojlanishining birinchi belgilarida prepart bilan davolashni to’xtatish va yordam olish uchun shifokorga murojaat qilish kerak. Prepartni surunkali yurak yetishmovchiligi bo’lgan bemorlarda qo’llanganida, avval qon aylanishni kompensatsiya bosqichiga erishish kerak. Diabeti bo’lgan va insulin yoki peroral antidiabetik vositalar bilan davolanayotgan  bemorlarda, prepartning yuqori dozalari qo’llanganida, qondagi qandning darajasiga bu prepartlarning ta’siri kuchayishi mumkin. Bunday hollarda insulinning yoki peroral diabetga qarshi vositalarning dozasini kamaytirish va ayniqsa bemorni sinchkov kuzatish kerak. Tizimli qizil yugirik (TKYu) yoki biriktiruvchu to’qimaning boshqa kasalliklari bo’lgan bemorlarga pentoksfillinni faqat bo’lishi mumkin bo’lgan xavf va foyda batafsil tahlil qilinganidan keyin buyurish mumkin. Pentoksifillin bilan davolanish vaqtida aplastik anemiyani rivojlanish xavfi  mavjudligi tufayli, umumiy qon tahlilini muntazam nazorat qilish kerak.
Buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 30ml/min dan kam) bo’lgan yoki jigar faoliyatining og’ir buzilishlari bo’lgan bemorlarda pentoksifilinning chiqarilishi sekinlashgan bo’lishi mumkin, tegishli monitoring kerak.
Keksa yoshdagi bemorlarda faol moddaning biokirishaolishligini oshishi va chiqarilish tezligini pasayishi tufayli, or’tacha terapevtik dozani kamaytirishga zarurat tug’ilishi mumkin. Chekish preparatning terapevtik samaradorligini pasaytirishi mumkin.
Ayniqsa diqqat bilan kuzatish quyidigilar uchun zarur:

og’ir yurak aritmiyalari bo’lgan patsientlar;

miokard infarkti bo’lgan patsientlar;

arterial gipotenziyasi bo’lgan patsientlar;

serebral va koronar arteriyalarining yaqqol aterosklerozi bo’lgan pasientlarda, ayniqsa yo’ldosh arterial gipetenziyada va yurak ritmining buzilishlarida. Bunday bemorlarda preparat qabul qilinganida stenokardiya xurujlari, aritmiyalar va arterial gipertenziya yuz berishi mumkin;

buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 30ml/min dan kam) bo’lgan pasientlar;

og’ir jigar yetishmovchiligi bo’lgan pasientlar;

 qon ketislariga, masalan antikoagulyantlar bilan davolanish yoki qon ivishining buzilishlari bilan bog’liq yuqori moyillikka ega bo’lgan pasientlar. Qon ketishlari yuzasidan – “Qo’llash mumkin bo’lmagan holatlar” bo’limiga qarang;

Anamnezida me’da va o’n ikki barmoq ichakning yarasi bo’lgan bemorlar, yaqinda operativ davolash o’tkazgan bemorlar (qon ketishini paydo bo’lishini yuqori xavfi, shu tufayli gemoglobin va gematokrit darajasini muntazam nazorat qilish talab etiladi);

Arterial bosimni pasayishi yuqori xavf bo’lishi mumkin bo’lgan pasientlar (masalan, og’ir yurak ishemik kasalligi yoki miyaga qonni yetkazib beruvchi tomirlarning stenozi bo’lgan bemorlar);

Pentoksifillin va K vitamini antivitaminlari bilan bir vaqtda davolanayotgan bemorlar;

Pentoksifillin va diabetga qarshi vositalar bilan bir vaqtda davolanayotgan bemorlar.

Shuningdek biroq markaziy nerv tizimi tomonidan nojo’ya reaksiyalarni paydo bo’lish ehtimolini ham hisobga olish kerak.
Preparatni “Qo’llash usuli va dozalari” bo’limida ko’rsatilgan eritmalardan tashqari, bir idishda boshqa dori vositalari bilan aralashtirish mumkin emas.
Preparat bolalar olaolmaydigan joyda saqlansin va uni yaroqlilik muddati o’tganidan keyin ishlatilmasin.

 

Dozani oshirib yuborilishi

Simptomlari: holsizlik, ko’ngil aynishi, bosh aylanishi, arterial bosimni pasayishi/oshishi, hushdan ketish holati, taxikardiya, uyquchanlik yoki qo’zg’alish, xushni yo’qotish, gipertermiya, artefleksiya, tonik-klonik tirishishlar, me’da – ichakdan qon ketishi belgilari (“kofe quyqasi”ga o’xshash qusish massalari), isitma, qizib ketish hissi (quyilishlar).
Davolash: dozani oshirib yuborilishining birinchi symptomlari (terlash, ko’ngil aynishi, sianoz) paydo bo’lganida preparatni qo’llash darhol to’xtatiladi, bosh va tananing yuqori qismini pastroq holatini ta’minlash, nafas yo’llarini erkin o’tkazuvchanligini nazorat qilish lozim. Simptomatik davolash o’tkaziladi, maxsus e’tiborni AB va nafas faoliyatini tutib turishga qaratish lozim. Tirishish sindromini bartaraf etish uchun diazepam yuboriladi.

 

Saqlash sharoiti

Yorug’likdan himoyalangan joyda, 25ºС dan yuqori bo’lmagan haroratda.

 

Yaroqlilik muddati

2 yil.

 

Dorixonalardan berish tartibi

Resept bo’yicha.

 

Pentoksifillin-NOVO

Gepatoprotektorlar
Antibiotiklar
Mahalliy og‘riqsizlantiruvchi vositalar
Nootrop vositalar
Antigipertenziv vositalar
Parenteral ozuqa uchun vositalar
Zaharlanish va intoksikatsiyada qo‘llaniladigan vositalar
Metabolik jarayonlarni muvofiqlashtiruvchi vositalar
Periferik qon aylanishni muvofiqlashtiruvchi vositalar
Mineral preparatlar va mikroelementlar
Tuzli eritmalar
Analgetik va spazmolitik vositalar
Nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar
Gemostatiklar